Áo dài và lịch sử Áo Dài Truyền Thống


Áo dài là trang phục truyền thống lâu đời của người phụ nữ Việt Nam. Áo dài truyền thống chính là nét đẹp được kết tinh từ tinh hoa của dân tộc Việt. Được phát triển từ trang phục áo hai tà xẻ. Về sau là áo tứ thân, áo bà ba. Tổ tiên xưa của chúng ta thường mặc áo dài bên tả, về sau đổi lại thành áo dài gài nút bên phải.

Áo dài và lịch sử Áo Dài - Áo Dài Truyền Thống
Chiếc áo dài truyền thống Việt Nam

Ao Dai chính là trang phục được phụ nữ Việt mặc để tham gia các dịp lễ hội, các dịp lễ trọng đại như cưới hỏi. Ngày cưới cô dâu thường mặc ao dai co dau, còn phù dâu lại mặc ao dai phu dau. Áo dài thường mặc với quần dài, che thân từ cổ tới quá đầu gối. Ngày nay có rất nhiều mẫu ao dai dành cho cả nam và nữ. Ao dai cach tan, ao dai truyen thong, ao dai da hoi tiec cuoi, ao dai cho nam, ao dai cho học sinh…Nhưng phần lớn đều là trang phục dành cho nữ.

Lịch Sử Áo Dài Truyền Thống

Áo dài đã xuất hiện từ rất xa xưa, có lịch sử lâu đời. Là trang phục truyền thống cổ xưa của người Việt. Theo sử sách ghi chép. Người xưa thường mặc ao dai hai tà xẻ, cài nút bên trái. Sau thời bắc thuộc 1000 năm. Trang phục này có thay đổi, nút cài cũng đổi sang bên phải giống người Tàu.

Từ đó về sau ao dai dần dà phát triển, cho tới trước giải phóng, xuất hiện nhiều loại áo biến thể như áo tứ thân, áo bà ba. Đây đều là loại áo xẻ tà dài che thân.

Không ai biết rõ về ao dai có từ bao giờ. Cho tới thời Pháp thuộc, thập niên 1930, ao dai đã được cải cách một cách triệt để hình thành lối áo dài truyền thống như hiện nay.

Áo dài và lịch sử Áo Dài

Lịch sử áo dài truyền thống Việt Nam
Lịch sử áo dài truyền thống Việt Nam

Ao Dai có lịch sử lâu dài và không ai biết rõ nó có từ thời bao giờ. Chỉ biết rằng, đây chính là trang phục từ cổ xưa của dân tộc Việt Nam. Từ thời xa xưa, mọi người dân Việt Nam đều mặc ao dai, đó là trang phục bắt buộc, được quy định rõ ràng.

Lịch sử áo dài

Cùng nhau tìm hiểu lịch sử áo dài qua các thời kỳ.

Áo Dài Thời Chúa Nguyễn Phúc Khoát 1774

Chúa Nguyễn Phúc Khoát
Chúa Nguyễn Phúc Khoát

Vì quá ảnh hưởng lối ăn mặc của Trung Hoa, trang phục áo dài của người Việt khi đó đều giống người phương Bắc. Vì tham vọng làm bá chủ một cõi. Chúa Vương Nguyễn Phúc Khoát thời đó đã ban sắc lệnh bắt buộc quy đi trang phục áo dài cho người dân. Mọi người dân đều phải tuân thủ không được kháng lệnh.

Theo sắc lệnh. Mọi người dân xứ Đàng Trong phải ăn mặc phân biệt với Đàng Ngoài.  Đây là lúc định hình cơ bản quy định về chiếc áo dài Việt Nam. Theo đó, trang phục truyền thống này được quy định như sau. “Thường phục thì đàn ông, đàn bà dùng áo cổ đứng ngắn tay, cửa ống tay rộng hoặc hẹp tùy tiện. Áo thì hai bên nách trở xuống phải khâu kín liền, không được xẻ mở. Duy đàn ông không muốn mặc áo cổ tròn ống tay hẹp cho tiện khi làm việc thì được phép…”

Cũng theo đó, dần dà áo dài trở thành quốc phục của triều Nguyễn.

Áo dài thời vua Minh Mạng (1828)

ao dai vua minh mang
ao dai vua minh mang

Tới thời Vua Minh Mạng, nhà Vua đã quyết định một cuộc cải cách triệt để về cách ăn mặc của người dân. Cấm mặc váy, trang phục truyền thống trở nên rõ ràng hình thành.

Đàn bà bắt buộc phải mặc quần dài hai ống. Và từ đây truyền thống mặc áo dài kết hợp với quần ống bắt đầu hình thành.

Ao Dai Lemur 1930

áo dài lemur
áo dài lemur

Lemur tên tiếng Việt là Cát Tường. Là một họa sĩ thời pháp thuộc những năm 1930 đã cải tổ chiếc áo dài. Ông đã biến chiếc áo tứ thân chỉ còn lại hai vạt trước và sau mà thôi. Vạt trước được thiết kế kéo dài chấm đất để tăng thêm vẻ uyển chuyển duyên dáng theo từng bước đi. Đồng thời thân trên được thiết kế ôm sát đường cong cơ thể tạo sự yêu kiều quyến rũ, gợi cảm độc đáo. Hàng nút gài được ông khéo léo di chuyển qua vai và dọc bên sườn.

Cũng chính vì điều đó mà nhiều người phản đối thiết kế của Lemur. Người ta cho rằng đây là loại áo lai căng thái quá, như áo may ráp vai, ráp tay phồng, cổ bồng hoặc cổ hở. Thêm nữa áo Le Mur mặc cho đúng mốt phải với quần xa tanh trắng, đi giày cao, một tay cắp ô và quàng vai thêm chiếc bóp đầm. Lối tân thời này tuy được nhiều người yêu thích nhưng cũng đã bị một số dư luận khi đó tẩy chay và cho là “đĩ thõa”

Áo dài Lê Phổ 1934

Năm 1934, một họa sĩ khác là Lê Phổ bỏ bớt những nét lai căng, cứng cỏi của áo Le Mur, đồng thời đưa thêm các yếu tố dân tộc từ áo tứ thân, ngũ thân vào, tạo ra một kiểu áo vạt dài cổ kính, ôm sát thân người, trong khi hai vạt dưới được tự do bay lượn. Sự dung hợp này quá hài hòa, vẹn vẻ giữa cái mới và cái cũ, được giới nữ thời đó hoan nghênh nhiệt liệt. Từ đây, Ao dai Viet Nam đã tìm được hình hài chuẩn mực của nó, và từ bấy giờ đến nay dù trải qua bao thăng trầm, bao lần cách tân cách điệu, hình dạng chiếc áo về cơ bản vẫn giữ nguyên.

Áo Dài Bà Nhu – Ao Dai Trần Lệ Xuân (1958)

Đệ nhất Phu Nhân nước Việt Nam Cộng Hòa trước giải phóng Trần Lệ Xuân đã thiết kế ra kiểu ” ao dai cach tan”. Đây là kiểu áo mới, bỏ đi phần cổ áo gọi là áo dài cổ thuyền, áo dài cổ hở, cổ khoét. Dân gian vẫn thường gọi là áo dài Trần Lệ Xuân hay áo dài bà Nhu.

Áo dài bà Nhu không chỉ phá cách mà còn mạnh dạn dùng những họa tiết trang trí lên đó. Như nhành trúc treo ngược, nhành mai mọc ngược. Loại áo dài này vẫn được phổ biến cho tới ngày nay.

Áo dài tay Raglan ( Áo dài tay giác lăng 1960)

Thập niên 1960. Một nhà thiết kế tên Dung đã đưa ra kiểu may áo dài mới. Kiểu ráp tay giác lăng hay còn gọi là tay Raglan. Cách may này cải tiến lại cách cài nút áo dài, loại bỏ nhược điểm nếp nhăn thường thấy, tạo đường nét ôm khít cơ thể cho tà áo. Khiến cho tổng thể tà áo trở nên ôm sát, quyến rũ và đẹp hơn.

Đây là kiểu áo dài được đánh giá là thẩm mỹ nhất từ đó trở về trước.

Áo dài miniraglan ( áo dài cho nữ sinh)

áo dài nữ sinh
áo dài nữ sinh

Đây là kiểu áo dài dành riêng cho nữ sinh. Theo đó tà áo được may tới mắt cá chân, nhưng hai ống quần được phủ xòe ôm hai bàn chân. Với kiểu áo dài này, làm tăng thêm tính hồn nhiên, ngây thơ cho nữ sinh. Thời nay còn gọi là áo dài nữ sinh.

Áo dài cách tân ( Áo dài tân thời)

Kiểu áo dài truyền thống được bạn bè quốc tế khen ngợi là kín đáo, nền nã, mà vẫn rất gợi cảm. Tuy nhiên, cùng với xu thế hiện đại. Mẫu áo dài cách tân hiện đại bùng nổ, tạo nên nét trẻ trung, năng động và tươi tắn. Áo dài cách tân được chị em yêu thích và đón nhận nồng nhiệt. Đây là một làn gió mới thổi vào làm mới trang phục truyền thống này.

 Áo Dài Truyền Thống

Áo dài truyền thống được coi là quốc phục của nước Việt Nam ta. Không ai biết áo dài bắt nguồn từ đâu, ra đời lúc nào. Nhưng hình ảnh tà áo dài đậm nét truyền thống đã ăn sâu vào tâm hồn người Việt.

Thứ trang phục truyền thống này cho tới tận ngày nay vẫn giữ nguyên được nét đằm thắm, kín đáo, nhưng vô cùng quyến rũ và thanh lịch. Là trang phục không thể thiếu của chị em phụ nữ. Đây là trang phục mang tính biểu tượng Việt Nam.

Thứ trang phục biểu tượng của Việt Nam

Áo dài Việt Nam vừa truyền thống vừa hiện đại. Trang phục dành cho nữ này có thể mặc mọi nơi, dùng làm trang phục công sở, đồng phục đi học, mặc đi chơi hay mặc để tiếp khách một cách trang trọng ở nhà. Việc mặc loại trang phục này không hề rườm rà hay cầu kỳ, những thứ mặc kèm đơn giản: mặc với quần lụa hay vải mềm, dưới chân đi hài, guốc, hay giày gì đều được; nếu cần trang trọng (như trang phục cô dâu) thì thêm áo choàng và khăn đóng truyền thống đội đầu, hoặc vương miện Tây phương tùy thích.

Trang phục truyền thống đã làm rất tốt tôn vinh vẻ đẹp người con gái Việt. Nhưng trang phục cách tân ( tân thời) cũng làm tốt không kém. Chiếc áo tân thời này như có cách riêng để tôn lên vẻ đẹp mọi thân hình.

Phần trên ôm sát, nhưng hai vạt được buông mềm trên hai ống quần. Vừa tạo sự trẻ trung năng động, lại mang lại sự thoải mái cho người mặc.

Hai tà xẻ chí trên vòng eo khiến cho cử chỉ người mặc thật thoải mái, lại tạo dáng thướt tha, tôn vẻ nữ tính, vừa kín kẽ vì toàn thân được bao bọc bởi lụa mềm, lại cũng vừa khêu gợi vì chiếc áo làm lộ ra sống eo.

Trang phục truyền thống đi vào thơ văn và nghệ thuật.

Chính vì là trang phục truyền thống, cho nên hình ảnh áo dài đã đi vào thơ văn và nghệ thuật của người Việt.

Từ cấp hai cho tới đại học, ta dễ dàng bắt gặp một số bài thơ viết về áo dài. Thời nay còn có rất nhiều sáng tác về chiếc áo truyền thống này.

Dân gian có câu:

Đời em con gái sương mai
Ngày đêm mơ mộng áo dài thướt tha
Dịu dàng duyên dáng lượt là
Cho anh thêm nhớ về nhà nhớ thương

Hay

Áo dài ai đã tạo ra
Mà sao đẹp thế làm ta nhớ hoài
Thướt tha lả lướt dáng ai
Bóng người con gái ban mai đi về

Tôi lướt trên facebook đọc được dòng thơ như sau:

Áo dài lả lướt bước qua
Cho ta say đắm như là nằm mơ
Nhẹ nhàng mềm mại nên thơ
Yêu sao tà áo ngẩn ngơ lụa là

hay

Áo dài mềm mại thướt tha
Mịn màng co giãn co rủ làn da

Áo Dài Cách Tân Nam

áo dài cách tân nam trẻ trung hiện đại
áo dài cách tân nam trẻ trung hiện đại

Từ xa xưa, áo dài cho đàn ông được quy định ít khắt khe hơn chị em phụ nữ. Ngoài hai tà áo xẻ, thì áo dài đàn ông được tùy tiện may cổ tròn hay cổ xẻ, miễn sao mặc cho thoải mái.

Kể từ năm 1952 thời Quốc gia Việt Nam, thủ tướng Trần Văn Hữu đã ấn định quốc phục cho các viên chức hành chánh trong chính phủ: nếu buổi lẽ mang tính cách tôn giáo hay lịch sử thì lễ phục là áo dài chẽn, khăn đen, quần lụa trắng

Hiện nay, phái mạnh cũng rất quan tâm và yêu thích mẫu áo dài cách tân dành cho nam. Hay còn gọi là áo cách tân nam.

Vì đặc tính cho phái mạnh, nên màu sắc dùng cho nam giới không quá nhiều, không quá lòe loẹt nữ tính. Thường thì là một số màu nóng, màu trung tính như đỏ, xanh, vàng, trắng.

Áo dài nam phục Việt Nam không phổ biến như áo dài truyền thống cho nữ. Nó thường được mặc tại các buổi lễ hội, các buổi cưới hỏi, biểu diễn…

Vải áo dài lụa

Vải áo dài lụa khá đa dạng, không những về họa tiết và hoa văn mà chất vải cũng vô cùng phong phú như lụa chiffon, lụa tơ tằm, lụa Hàn Quốc, lụa Nhật

Lụa là chất liệu đặc biệt được yêu thích dùng để may áo dài vì chất liệu vải lụa mềm mại, thướt tha. Chất liệu lụa mỏng nhưng vẫn rất đứng dáng khi lên áo dài.

Vải áo dài lụa thun

Vải áo dài lụa thun mềm mại, không nhăn, không bị rạn, óng ả mà lại có độ co giãn nhẹ tạo sự dễ chịu cho các cô gái năng động hoặc những người thích trang phục thoải mái.

Vải lụa Nhật

Vải áo dài Lụa Nhật có chất thun đặc tính mềm, nhẹ, rũ, mặt vải mịn, độ co giãn cao tạo cảm giác thoải mái khi mặc. Phù hợp với công việc vận động nhiều, mặc trong khoảng thời gian dài. Đặc biệt tiện lợi không nhăn, không bị rạn và không cần phải ủi. Hoặc nếu có ủi thì sử dụng nhiệt độ thấp. Vải áo dài Lụa Nhật là loại vải khá phù hợp khi may áo truyền thống.

Vải lụa Thái Tuấn

Vải áo dài lụa Thái Tuấn rất được ưa chuộng hiện nay
Vải áo dài lụa Thái Tuấn rất được ưa chuộng hiện nay

Vải áo Dài Lụa Thái Tuấn là loại vải áo dài cao cấp được ưa chộng nhất hiện nay, Vải Lụa Thái Tuấn được dệt rất bền chắc nhưng vẫn giữ được sự mềm mỏng cần có tạo cho người mặc sự mềm mại, uyển chuyển, thoải mái nhẹ nhàng.

Lụa Tằm Thái

Vải áo dài Lụa Tằm Thái (còn được gọi là Lụa Tằm Ý, Lụa Tơ Ý) là loại vải có chất liệu nhẹ, độ rũ cao, và độ co giãn vừa nên tạo được sự thoải mái và sự uyển chuyển cho người mặc.

Đặc tính của một số loại vải lụa:
  • Lụa Tằm Thái: Vải mềm, mát, rủ, co giãn nhẹ
  • Lụa Nhung/ lụa Garnet: Vải mềm, rủ, co dãn thoải mái, hạn chế rạn khi may.
  • Lụa Thái Tuấn: Vải lụa mềm, mịn, mát, rủ, có độ dãn, dễ may, cực ít rạn, không rạn.
  • Vải Cát Nhật: Mềm mịn, hoa văn họa tiết tươi sáng đẹp mắt
  • Lụa Nhật: Vải áo dài Lụa Nhật có chất thun đặc tính mềm, nhẹ, rũ, mặt vải mịn
  •  Tằm Ý:  Sang trọng, mềm mại, co dãn, mát, bóng bảy.
  • Tơ Gân:  mềm và mịn,rất mát, sang trọng, trẻ trung, dễ mix đồ
  • Tằm Hàn Quốc: Vải mềm, mịn, có độ giãn
  • Gấm: Dày dặn, bề mặt vải bóng bẩy, hoa văn chìm tạo nét sang trọng quý phái, pha chút cổ điển

Chia sẻ bài viết "Áo dài và lịch sử Áo Dài Truyền Thống"